De champagnestreek

De ligging

champagnekrt

De champagnestreek

De champagnestreek ligt ten noordoosten en ten oosten van Parijs in de departementen Ardennes, Marne, Aube en Haut-Marne en vormt dus een driehoek tussen Luxemburg, Parijs en de Bourgogne.

De wijngebieden liggen niet tegen elkaar aan maar behoorlijk verspreid. Al met al is het een gebied waar Nederland ongeveer 4 keer in past. In het gebied leeft men voornamelijk van de champagne en het toerisme dat hiermee gepaard gaat.

De bodem en zijn eigenschappen

Het zijn de bijzondere natuurlijke omstandigheden die de champagne zijn kenmerkende smaak geven. Door de bodemsamenstelling en het relatief koele klimaat kan men er wijnen produceren die qua smaak en verfijndheid moeilijk te evenaren zijn. Door de kalkrijke bodems en het koele klimaat zijn de druiven op het moment van plukken relatief zuur en hebben ze een laag suikergehalte. Het is juist deze combinatie die zorgt voor die verfijnde smaak van champagne.

Deze bijzondere kalkbodem is ongeveer 90 miljoen jaar geleden ontstaan na het terugtrekken van het water van een uitgestrekte binnenzee. Hierdoor is er een dikke laag fossielen en dus kalk afgezet welke op sommige plekken 200(!) of meer meter dik is. In deze zachte steensoort dringen de wortels diep door en voeden zij zich met een verscheidenheid aan mineralen.

Door het poreuze karakter van de kalklaag kan regenwater goed weglopen in de grond. Daarnaast zorgt de samenstelling van de bodem dat de druivenstokken zich perfect kunnen voorzien van water. Op ongeveer 3 meter diepte bevindt zich namelijk 400 liter water per kubieke meter die de druivenstokken kunnen gebruiken in tijden van droogte. De krijtgronden werken dus eigenlijk als een soort spons.

Daarnaast is het zo dat de kalkrijke bodem snel de warmte van de zon kan opnemen en deze ’s avonds en ’s nachts kan teruggeven aan de wijnstokken. Dit is niet bepaald een overbodige luxe gezien de champagnestreek net op de noordelijke grens ligt van waar wijnbouw qua klimaat nog mogelijk is. Veel wijngaarden liggen op hellingen en boven zeespiegel. Dit beschermt ze tegen vorst aan de grond in het voorjaar. Het zijn al deze eigenschappen die zorgen voor die unieke smaak van champagne.

Een gecontroleerde herkomstbenaming

Er is een behoorlijke verscheidenheid aan wijngebieden binnen de champagnestreek. Toch is er maar één beschermde herkomstbenaming voor de gehele Champagne. Er wordt op flessen ook zo goed als nooit melding gemaakt van zijn officiële status. Toch komt champagne uit een wettelijk omschreven productiegebied. Sinds 1936 is er een kwaliteitscontrole, namelijk de appellation d’origine contrôlée Champagne.

De crus

De mooie Grand Cru gemeente Verzenay

Met een cru wordt een gemeente in de champagnestreek bedoeld waar de wijnstok groeit. In tegenstelling tot andere Franse wijnen waarbij de gemeente vaak op het etiket te vinden is lijkt dit bij champagne een minder grote rol te spelen. Er zijn in totaal 319 gemeenten in de champagnestreek die het recht hebben om wijnen te produceren die ze champagne mogen noemen. De verschillen tussen deze gemeenten zijn natuurlijk behoorlijk en om die reden bestaat er een classificatiesysteem voor de kwaliteitsbeoordeling van de verschillende gemeenten die champagne produceren, namelijk het Échelle des crus classificatiesysteem. De waardering is gebaseerd op de volgende eigenschappen:

– Ligging van de wijnstokken t.o.v. de zon
– De hoek van de wijnstokken t.o.v. de zon
– Samenstelling van de bodem
– Het poreuze karakter van de bodem

De score loopt van 80 tot 100%. Bij een score van 90% – 99% spreekt men van een Premier Cru gemeente. Bij 100% van een Grand Cru gemeente. Er zijn in de totale champagnestreek 41 Premier Cru gemeenten en 17 Grand Cru gemeenten. Deze gemeenten nemen samen ongeveer 31% van het totale oppervlak aan wijngaarden in de Champagne voor hun rekening.

Het hart van de champagnestreek

De meeste champagnemakers bevinden zich in het gebied rond de steden Reims en Épernay. Dit hart van de champagnestreek is te verdelen in drie districten, namelijk de Montagne de Reims, de Vallée de la Marne en de Côte des Blancs.

 

carte_generale_champagne

De districten in het hart van de champagnestreek

Montagne de Reims

Dit gebied is een Parc Naturel Régional, een nationaal park ten zuiden van Reims en heeft een lengte van ongeveer 25 kilometer en een breedte van ongeveer 12 kilometer. De hellingen in dit gebied zijn voornamelijk beplant met de druifsoort Pinot Noir. In totaal bevindt zich in dit gebied meer dan 6800 hectaren wijngaard.

Vallée de la Marne

Deze vallei is het grootste district van de champagnestreek. Het gebied herbergt 8000 hectaren wijngaard en speelt een belangrijke rol in de productie van de champagne. De wijngaarden zijn voornamelijk beplant met de druifsoort Pinot Meunier. Deze vallei volgt de oevers van de rivier la Marne van Épernay in de richting van Parijs over een lengte van maar liefst 100 kilometer.

Côte des Blancs

Dit gebied is een verzameling van heuvelruggen die vanuit Épernay in zuidoostelijke, zuidelijke en zuidwestelijke richting uitwaaieren.

In dit gebied bevinden zich ongeveer 4500 hectaren aan wijngaarden waarvan het grootste deel aangeplant is met de druifsoort Chardonnay. Het is hiermee het kleinste district dat het hart van de champagnestreek vormt.

De druiven

Wettelijk mogen er 8 verschillende druivensoorten worden gebruikt bij de productie van champagne. In de praktijk worden er 3 soorten gebruikt namelijk: Chardonnay, Pionot Noir en Pinot Meunier.

De hele champagnestreek van ongeveer 33.500 hectares in ogenschouw nemende is er een redelijk evenwichtige verdeling van de drie soorten. De wijnstokken in de champagnestreek zijn relatief jong. Slechts 19% is ouder dan 30 jaar.

Er staan gemiddeld 8000 wijnstokken per hectare en een hectare levert ongeveer 10.000 kilo druiven wat overeen komt met 6650 liter per hectare.

Pinot Noir Chardonnay Pinot Meunier
pinot noir chardonnay pinot meunier
De Pinot Noir druif geeft diepte, structuur en bewaarpotentie. Zorgt voor fruitigheid en karakter. De Chardonnay druif geeft frisheid, elegantie en verfijning met aroma’s als citrus, appel en meloen. De Pinot Meunier druif geeft een fris opwekkende, levendige fruitige smaak. Rijpt eerder dan de Pinot Noir en Chardonnay.

 

Lees verder:

De champagnemethode
Soorten champagnes
Onze champagnehuizen
Bewaren en serveren